İbni Adiy Sözleri

İbâdîyye veya Abadiyye, İslam tarihindeki en eski fıkhî mezheplerden biri olarak bilinmektedir. Sıffin Savaşı sonrasında yaşanan Hakem Olayı neticesinde Ali el-Mûrtezâ'nın ordusundan ayrılarak oluşan ve Muhakkime olarak adlandırılan grubun içerisinde Hariciler ile birlikte yer alan fırkadır. Kaynaklarda Raşidî'ye atfedilen bilgilere göre, halkı devlete karşı isyâna teşvik eden başta Ezârika olmak üzere Muhakkime'nin Sufriyye, Necedât ve Beyhesiyye gibi diğer fırkaları Emevîler tarafından Hariciler olarak adlandırılmışlardır. Bu tarihi süreçte İbâdîyye fırkası her zaman farklı bir konuma sahip olmuştur.

Diğer bazı fırkaların aksine oldukça ılımlı bir yol izleyen İbâdîyye, silâhlı mücadeleyi bir yöntem olarak benimsememiştir. Bu barışçıl ve mutedil duruşu sayesinde diğer Harici gruplardan ayrılmış ve kendi fıkhî kimliğini inşa etmiştir. Mezhebin görüşleri, tarih boyunca İslam düşünce tarihinde akli ve nakli deliller etrafında şekillenmiş, fıkhî esasları sistemli bir şekilde metinlere ve açıklamalara yansıtılmıştır.

Tarihsel süreçte maruz kaldıkları yaftalamalardan uzak duran bu gelenek, 9 Kasım 2004 tarihinde tüm İslâm ülkelerinin dinî önderlerinin onayı ile yayınlanan Amman Bildirgesi ile resmen yasal bir fıkhî mezhep olarak tanınmıştır. Bu önemli gelişme, mezhebin İslam dünyasındaki meşruiyetini ve kabul edilişini tescil eden dönüm noktalarından biri olmuştur. SözDefterim arşivlerinde yer alan bu sayfa, mezhebin tarihini ve düşünce dünyasını anlamak isteyenler için temel bir başvuru noktasıdır.

Bu sayfada derlenen ifadeler ve tarihsel olgular, okuyucuların dönemin koşullarını doğru tahlil etmesine olanak tanır. İbâdîyye fırkasının duruşu, fıkhî metinlerdeki yansımaları ve barışçıl siyaset anlayışı, söz listeleri aracılığıyla günümüze taşınmaktadır. Okurlar, bu köklü yapının temel dinamiklerini ve Amman Bildirgesi ile kazandığı hukuki statüyü bu derlemeden detaylıca inceleyebilirler.